Bouwbedrijven kunnen nog veel meer rendement uit hun inkoop halen. Een groep wetenschappers vormde samen met het bedrijfsleven een Amerikaans model om naar een instrument voor de Nederlandse bouwsector. 'De volgende stap is om relaties met leveranciers te verbeteren.' Voor ir. Jeroen Bemelmans, werkzaam bij de Universiteit Twente, maakt het allemaal onderdeel uit van zijn promotieonderzoek, waarvoor hij nog ruim twee jaar te gaan heeft. Samen met zijn collega dr. Hans Voordijk en de Tilburgse hoogleraar Inkoopmanagement Bart Vos nam hij negentien bouwbedrijven onder de loep in het kader van het programma Strategische Partnering en Inkoop in de Bouw (SPIN).
MSU-Bouwmodel
Voor dit benchmarkonderzoek, een gezamenlijk initiatief van PSIBouw, Universiteit Twente en Purspective (een dochteronderneming van de Nederlandse Vereniging voor Inkoopmanagment) werd uitgegaan van een Amerikaans model, dat de betrokkenen omvormden tot een voor de bouwsector bruikbaar instrument. Dit MSU-model (Michigan State University) werd in Nederland al gebruikt, maar nog niet in de bouw. Bemelmans: 'Het MSU-model is een jaar of tien, vijftien geleden ontwikkeld. Het is daarna ook naar Nederland gekomen, onder meer door bedrijven als Philips. Het originele model is gericht op de maakindustrie. Een paar jaar geleden is het aangepast op bedrijven in de publieke sector, onder de naam MSU+. Nu zijn de belangrijkste facetten aangepast tot het MSU-Bouwmodel.'
Het MSU-Bouwmodel bestaat uit acht strategische en zes ondersteunende processen. 'Met twee aannemers, vertegenwoordigers van de Universiteit Twente en Purspective hebben we de aanpassingen gedaan en het resultaat voorgelegd aan een klankbordgroep van vijftien vertegenwoordigers uit de bouwsector. Daarna zijn we met de audits voor de benchmark begonnen', vertelt Bemelmans.
Projectmatigheid
Wat maakt de bouwsector zo anders? 'Het belangrijkste verschil met andere sectoren is de projectmatigheid van de bouwsector. Het is een beetje zwart-wit, er zijn natuurlijk uitzonderingen, maar bijna alles gaat in projecten', zegt de onderzoeker. 'Dat komt via meerdere aanpassingen tot uiting in het model.' Duidelijk is dat er nog veel te winnen valt met een meer proactieve houding van bouwbedrijven ten opzichte van hun leveranciers. 'Bouwbedrijven zijn vaak heel specifiek in wat ze van hun leverancier verwachten, maar verzuimen die leverancier te vragen of dat ook werkelijk de beste optie is. Men handelt vooral reactief, wanneer er iets fout gaat bijvoorbeeld.'
SPIN moet direct voor een verlaging van de faalkosten zorgen en op de lange termijn voor een verbetering van de concurrentiepositie. Bemelmans; 'Van elk bouwproject bestaat ongeveer tien procent van de kosten uit faalkosten. Dat varieert van gebroken afgeleverde ruiten tot miscommunicatie en het in zee gaan met een partij die de opdracht toch niet helemaal aan blijkt te kunnen. Dit alles valt onder kosten die voorkomen hadden kunnen worden.'
Reacties
De reacties vanuit het bedrijfsleven zijn tot dusver zeer positief. 'De benchmarkfase is nu afgerond. We zijn nu in de tijd aangekomen dat bedrijven bezig zijn om het in de markt te zetten', zegt Bemelmans. 'Van de meeste van de 19 geauditeerde bouwbedrijven weet ik dat ze naar aanleiding van het onderzoek verbeteringen doorvoeren. Een aantal daarvan doen dat met studenten van de Universiteit Twente die bij hen afstuderen.'
Van veel bedrijven door heel Nederland zegt de onderzoeker positieve geluiden te hebben gehoord. Dit terwijl Bemelmans het model zelf zeker niet als wondermiddel zal betitelen. 'Wat is de belangrijkste vernieuwing in dit model? Nou, het is niks nieuws. Maar het houdt bedrijven wel een spiegel voor. Bijvoorbeeld, sluit inkoopbeleid aan op het algemene beleid? Al die veertien processen behandelen verschillende onderwerpen. Human Resources, productgroepbeleid, enzovoort.' De praktische handvatten ontstaan door het spreken van verschillende mensen door de lagen van een bedrijf heen en het daardoor zien van verbeterpunten. Er waren gesprekken met verschillende functionarissen. Met inkoopmanagers, waarbij Bemelmans en zijn collega's de veertien processen van SPIN doorliepen, maar ook werd er met de directie naar de beleidsmatige kant gekeken, met de controller naar de interne processen en procedures en met projectleiders of werkvoorbereiders naar de operationele kant. Met gedetailleerde rapporten als resultaat en verschillende verbeteropties in de processen.
Tweede fase
Voor Bemelmans persoonlijk maakt SPIN een belangrijk deel uit van zijn promotieonderzoek. 'De eerste fase van het onderzoek was om uit te vinden hoe de bouwsector ervoor staat. Deel twee is om relaties in de bouwsector te verbeteren.' Het is nog te vroeg om over conclusies te spreken, zo vindt Bemelmans. 'Het gaat nu echt om de vraag: hoe kun je ondernemers helpen hun relaties te verbeteren?'
Het uitbreiden van het onderzoek naar het buitenland, of het vergelijken van resultaten met andere landen lijkt de onderzoeker zeer interessant. 'Eén audit is al in Engeland uitgevoerd, maar alleen is daar wetenschappelijk weinig over te zeggen. Het is immers maar één audit. Overigens werkte het daar wel.' Wellicht dat een internationaal vergelijkingsonderzoek over inkoop in de bouwsector in de toekomst mogelijk zal zijn. Bemelmans is er zeker over te spreken, maar een vanzelfsprekendheid is het zeker niet. 'Het is te hopen dat dit nog eens internationaal voort te zetten is, alleen hebben we er momenteel niet de mensen en middelen voor.' |
