Tweehonderd euro. Dat vinden we bij ons thuis veel geld. Laat staan tweehonderd euro per uur. Dat geef je niet aan de eerste de beste uit. En al helemaal vervelend als je door de wet verplicht wordt mensen in te huren die zoveel geld kosten. Aan de andere kant, als die mensen je voorzien van goed advies, dan is dat ook wat waard. Daar ligt echter het probleem. Sinds 2004 is bijvoorbeeld een gemeente verplicht ook een externe accountant een oordeel over de betrouwbaarheid van de financiële rechtmatigheid in het jaarverslag te laten geven. In het jaarverslag is namelijk een onderdeel opgenomen waarin de gemeente zelf aangeeft hoe het met hun financiële rechtmatigheid is gesteld. Overheden moeten dus zelf aantoonbaar maken hoe het staat met de naleving van de wettelijke en ook de zichzelf opgelegde beleidsregels. Het gaat hier onder meer over de (Europese) aanbestedingsplicht en de naleving van het eigen inkoopbeleid. De accountant checkt dus of de slager z’n eigen vlees terecht heeft goedgekeurd. Helaas hebben de meeste accountants die de boeken van overheidsorganisaties controleren erg weinig kaas gegeten van hoe ze dat moeten doen. Voor tweehonderd euro per uur krijg je dus helaas niet het gewenste goede advies. Overigens wel vaak een lang doordacht advies…
Ik geef onmiddellijk toe dat het allemaal erg bureaucratisch is. Maar aan de andere kant, die regels komen niet uit de lucht vallen. In Europa hebben we bedacht dat we de interne markt willen stimuleren en de concurrentie willen bevorderen. In Nederland hebben we bedacht dat we een eerlijke overheid willen die zelf niet sjoemelt met bonnetjes en goed toeziet op bijvoorbeeld de regels rondom de opslag van vuurwerk. Maar zelfs de instanties die hier duidelijkheid in moeten scheppen, raken blijkbaar in de war van de beginselen van het aanbestedings- en inkoopvak. Het Platform Rechtmatigheid Provincies en Gemeenten (PRPG) geeft jaarlijks in een ‘kadernota’ z’n visie over hoe de accountants hun controle moeten doen. Een soort protocol dat ze moeten volgen bij hun controlewerkzaamheden. En wat staat daar in te lezen? Dat die regels van het Europees aanbesteden zo ingewikkeld zijn dat de accountant niet de juiste en specifieke deskundigheid hebben om de rechtmatigheidsaspecten goed te kunnen overzien. Het protocol geeft zelfs aan dat het zo ingewikkeld is dat een jurist niet altijd tot een stellige uitspraak kan komen. In de eerste twee uur van de basiscursus Europees aanbesteden wordt behandeld wat aanbesteden is en hoe je moet bepalen of iets Europees aanbestedingsplichtig is. Drempelbedragen, 2B, homogeniteit, contracttermijnen. Dat valt dus allemaal best wel mee. Afgelopen maand sprak ik met een financieel directeur van een grote overheidsorganisatie over de aanbestedingsplicht voor zijn externe accountantscontrole. Hij geeft hier jaarlijks 90.000 euro aan uit; Europees aanbesteden dus. Hij had zich hier door twee ‘onafhankelijke’ experts over laten adviseren. In beide gevallen was de conclusie dat dit niet aanbesteed hoefde te worden. De ene adviseur was zijn accountant, de andere was één van hun eigen inkopers. Ongelofelijk! Door dit soort gevallen begin ik te twijfelen aan de deskundigheid van de overheid. Het afgelopen jaar is in totaal 169 miljard euro aan sociale uitkeringen uitgegeven. Dat is 30 procent van wat alle Nederlanders samen verdienden. Ik ben benieuwd wie daar de controle over voert en of de overheid dat onderwerp ook te ingewikkeld vindt voor de controleur… |
