Totaal overbodig. Dat is het wetsvoorstel voor de nieuwe Aanbestedingswet, inmiddels aangeboden aan de Tweede Kamer. De indiening van het voorstel is poging nummer twee, want het eerste wetsvoorstel is vorig jaar door de Eerste Kamer verworpen. Zeven jaar geleden werd besloten dat de aanbestedingspraktijk verbeterd moest worden. De problemen zijn de afgelopen jaren onveranderd gebleven. De wijze waarop ze moeten worden opgelost is echter wezenlijk anders dan in het eerste wetsvoorstel. Uit de parlementaire enquête bouwnijverheid kwam zeven jaar geleden naar voren dat de integriteit van ondernemers en aanbestedende diensten te wensen overliet, net als de professionaliteit van de aanbestedende diensten. Daarnaast bleek dat de aanbestedende diensten in de praktijk de aanbestedingsregels onvoldoende naleefden en disproportionele eisen stelden aan ondernemers. Daarom werd besloten om de aanbestedingspraktijk te verbeteren en deze problemen op te lossen. In het eerste wetsvoorstel werden deze problemen opgelost door de aanbestedende diensten bij de hand te nemen. Dertien aanbestedingsprocedures werden stap voor stap uitgeschreven. Ook onder de aanbestedingsdrempel kwamen er regels. Immers, de praktijk liet zien dat de aanbestedende diensten moeilijk overweg konden met de bestaande aanbestedingsregels en de (beslissings)vrijheid die deze regels hen gaven. In het nieuwe wetsvoorstel is deze insteek losgelaten en is er gekozen voor een nieuwe koers: vrijwillige richtsnoeren en handreikingen moeten de problemen in de aanbestedingspraktijk oplossen. Er komt meer ruimte voor maatwerk, waardoor de aanbestedende diensten kunnen inspelen op de diversiteit van aanbestedingen. Het voornemen om ook onder de aanbestedingsdrempel regels te stellen is verdwenen. De nieuwe koers staat haaks op het eerdere uitgangspunt om de vrijheid van de aanbestedende diensten in te perken, omdat ze niet professioneel genoeg zouden zijn om met deze vrijheid om te gaan. Kennelijk is het vertrouwen van de wetgever in de professionaliteit van de aanbestedende diensten plotseling sterk gegroeid. Of is de lobby van de kant van de aanbestedende diensten sterker gebleken dan de lobby van de kant van de ondernemers? Zeven jaar na de parlementaire enquête bouwnijverheid is het nog niet gelukt een nieuwe Aanbestedingswet in werking te laten treden. Dit komt door de tegenstrijdige belangen die de ondernemers en de aanbestedende diensten hebben. Aanbestedende diensten willen hun keuzevrijheid behouden en ondernemers willen af van de verschillende procedures en eisen. Dit heeft de wetgever zich ook gerealiseerd. Het nieuwe wetsvoorstel regelt dan ook bijzonder weinig. Veel wordt doorgeschoven naar nog nader te ontwikkelen handreikingen en richtsnoeren. Het is een wetsvoorstel dat nog als enige doel lijkt te hebben om aangenomen te worden door het parlement. Nu de wetgever geen duidelijke keuzes maakt, voegt het nieuwe wetsvoorstel ook niets toe aan de huidige aanbestedingspraktijk. Voor het opstellen van handreikingen en richtsnoeren is geen wet nodig. De overige punten die wel worden geregeld zijn voor geen van de partijen controversieel en kunnen ook buiten de wet worden geregeld. Daarnaast is de aanbestedingspraktijk voor een groot gedeelte uitgekristalliseerd in het werkveld en in de jurisprudentie. De wetgever kan zich daarom beter veel moeite besparen door de huidige aanbestedingsregels te laten zoals ze zijn. De partijen kunnen beter meteen aan tafel gaan zitten om te komen tot oplossingen. Dat gaat een stuk sneller. Over de auteurs van deze gastcolumn
Thomas van Doorn en Klaas Molkenboer zijn aanbestedingsjurist bij Alfa Delta Compendium. |
