Is de inkoper ''oude stijl'' weer helemaal terug?

In het afgelopen anderhalf jaar zijn vaak goede resultaten bereikt door inkoopafdelingen op het gebied van …. jawel, daar is die weer …. kostenbesparingen. Voor een groot deel is dit natuurlijk te danken aan de financiele en economische crisissen: deze vormden de perfecte aanleiding voor inkoop om op “traditionele” wijze leveranciers weer eens lekker te “citroeneren” (denk maar eens aan de acties die zelfs de landelijke dagbladen haalden: het oprekken van betalingstermijnen en brieven met de harde eis voor reductie van prijzen met soms tientallen procenten). Morrend gingen vele leveranciers akkoord. Ze hadden immers vaak geen keuze (overleven was het credo, zeker in het MKB en bij vele middelgrote bedrijven in de B2B markt). En inkoop kreeg uiteraard de nodige complimenten en aandacht van hoger management voor de mooie resultaten.

Laten we hopen dat dit snel overwaait want hoe moet het nu verder met de “professionalisering” en de “strategische” waarde en positionering van inkoop? Onze discipline is hierdoor weer vol in beeld, dat wel ja, maar dan wel met het imago van begin jaren 90. Inkopen = besparen = citroeneren. Het blijkt dus dat inkopers, opvallend vaak overigens bij de grotere bedrijven die ondanks alle crisissen toch weer mooie cijfers publiceren (en soms recordwinsten), wel heel gemakkelijk en massaal terugvallen in het funeste, oude gedrag.

Waar zijn plots al die mooie kreten gebleven als business & boardroom alignment, op strategisch niveau bijdragen aan de doelstellingen van het bedrijf, strategic SRM, value creation, enz. enz. enz? Die blijken in de praktijk van anno 2010 binnen een mum van tijd uit het raam te worden gesmeten als een CxO (vul zelf maar in) plots hard roept dat er nú kostenbesparingen moeten komen. Het boek van Gerco Rietveld, vorig jaar nog uitgeroepen tot het beste managementboek, blijkt dan plots uit het collectieve bewustzijn te zijn verdwenen. De ruggegraat van de “professionele” inkoper blijkt dan toch weer zeer broos te zijn.

Een gemiste kans mijns inziens. Juist in deze moeilijke tijden had een professionele inkoopafdeling zijn meerwaarde op strategisch niveau kunnen waarmaken. Er zijn vele wegen die naar Rome leiden en dus vele strategische opties die leiden tot (structurele) kostenbesparingen. Dat is wat wij als discipline al jaren proberen uit te dragen en op te bouwen: de strategische, toegevoegde waarde van een professionele inkoopafdeling. En wat gebeurt er? Als de kans zich voordoet om dit nu echt eens in de praktijk in een crisissituatie aan te tonen, dan kiezen vele vakbroeders -helaas- om de weg van de minste weerstand en uitdaging te bewandelen. We halen domweg de oude “wringer” van de plank, stoffen hem af en klaren het klusje door op prijs in te kopen vanuit een machtspositie en dus over de rug van onze leveranciers. En die zijn niet blij, die les hadden we toch al in het verleden geleerd? What goes around, comes around. De rekeningen zullen in de komende jaren in verschillende vormen gepresenteerd worden.

Laten we hopen dat de imagoschade voor onze discipline beperkt blijft, maar ik vrees dat we toch jaren terug in de tijd zijn beland qua strategische positionering in bedrijven van ons vak. Een klein voorbeeld: dagelijks lees ik vacatureteksten voor inkopers, van operationeel niveau tot manager inkoop. En tot mijn verdriet moet ik constateren dat plots in vrijwel alle advertenties, naast de bekende kreten als ’bijdragen aan de professionalisering van inkoop’ en ‘het betreft hier een strategische doorgroeifunctie’ er plots een nieuwe is bijgekomen. Als er zoiets als een Top-40 bestond voor nieuwe kreten in vacatureteksten voor inkopers dan was deze zeker met stip op 1 binnengekomen: ‘tot je taken behoort onder andere het realiseren van gestelde kostenbesparingstargets’. Elvis is niet dood. Hij lag gewoon opgeborgen in de kelder, is afgestoft en is weer vol aan het optreden. Ik verlang terug naar de goeie oude tijd van techno. Ik hoop niet dat het weer jaren gaat duren voordat wij van dit citroenella imago afkomen.