Bij ontgroening denk ik vooral aan het studentenleven. Aspirant leden van de studentenverenigingen die gedurende een aantal weken een serie beproevingen doorstaan voordat ze ingewijd kunnen worden in de vereniging. Het is een initiatieritueel dat zich niet beperkt tot studenten en dat eeuwen teruggaat. Misschien wel tot de Portugese ontdekkingsreizigers. Voor de reizen van de Portugezen heerste in Europa het bijgeloof dat het gebied van de equator te heet zou zijn om te bewonen of te doorkruisen, en dat iedere tocht naar het zuidelijk halfrond een dodelijke afloop zou kennen. De Portugezen bewezen dat het wel meeviel maar het passeren van de evenaar was en bleef een bijzondere gebeurtenis. Nieuwelingen die de evenaar voor het eerst passeren moeten sindsdien doop- en initiatie rituelen ondergaan. Een soort ontgroening dus.

Ontgroening gaat dus over vernieuwing, inwijding en het overwinnen van vrees voor het onbekende. Ontgroening heeft ook een demografische betekenis. Het afnemen van het aandeel jongeren in de bevolking als gevolg van een afname van het geboortecijfer. Er worden minder baby’s geboren. Bedreigt deze ontgroening ons inkoop vak ook?

De feiten over overheidsinkoop op een rij gezet. Ruim een kwart van de overheidsinkopers ambieert een baan in het bedrijfsleven, waardoor een uitstroom dreigt. De uitwisselbaarheid tussen bedrijfsleven en overheid is sterk afgenomen door de enorme juridisering binnen de overheidsinkoop. De instroom vanuit het bedrijfsleven zal daarom beperkt zijn. De gemiddelde leeftijd van de overheidsinkoper ligt tussen de 40 en 50 jaar. Vijfentwintig procent is zelfs ouder dan 50 jaar! Slechts elf procent van de overheidsinkopers is jonger dan 30 jaar. Talentenprogramma’s voor inkopers bestaan er niet of nauwelijks binnen overheden.  En dan zijn er nog de effecten van de bezuinigingen. Kortom, ook het inkoop vak wordt geraakt door de ontgroening.

Ook de vergrijzing is een feit. Met de aanstaande pensionering van de “babyboomers” zal een enorme ‘braindrain’ plaatsvinden. De schaarste aan goed gekwalificeerd ‘menselijk kapitaal’ zal organisaties dwingen tot rare sprongen. Het bedrijfsleven investeert in talentenpools. Grote multinationals denken na over “ offshoring”. Het verhuizen van een bedrijfsproces naar een ander land. Dat laatste is voor overheidsinkoop nauwelijks een optie. Dus wat moet de overheid doen?

Het is tijd dat de overheid nadenkt over de toekomst van het publieke inkoop vak. Hoe trekken wij goed opgeleide en gemotiveerde jonge medewerkers aan om de toekomst van ons vakgebied op peil te houden? Welke programma’s bieden wij deze jonge mensen in het kader van opleiding en ervaring? Hoe bewerkstelligen wij vanuit inkoop aansluiting op bestaande trainee programma’s voor jonge ambtenaren? Hoe borgen wij een gezonde doorstroming van jong en oud? Nadenken over oplossingen voor deze vragen gaat een stuk eenvoudiger in economisch zware tijden, dan in een hoogconjunctuur waarbij krapte op de arbeidsmarkt voor grote problemen zorgt.

Het wordt tijd dat de overheid de vrees voor het onbekende loslaat en gaat handelen. Laten wij met zijn allen nadenken hoe wij onze jongeren kunnen inwijden in het publieke inkoop vak.