Kartelafspraken bij inkooptrajecten. Veel besproken, verboden, maar toch komen ze regelmatig voor. Hoe herken en voorkom je ze als inkoopprofessional? De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) weet raad. ‘Wanneer aanbieders met elkaar samenspannen over hun inschrijvingen of offertes, bijvoorbeeld bij een aanbesteding, betekent dit doorgaans dat er uiteindelijk een hogere prijs en/of slechtere kwaliteit geboden wordt’, stelt Pieter Kalbfleisch, bestuursvoorzitter van de NMa. Volgens zijn organisatie is het meest voorkomende signaal van ongeoorloofde samenwerking het wegblijven van gebruikelijke partijen bij biedingen of het onverwacht terugtrekken van een bod. ‘Ondernemingen die normaal gesproken zouden bieden, spreken af dat zij niet zullen inschrijven op een opdracht of dat zij hun bod zullen intrekken, zodat een ander van succes verzekerd is.’ Signalen
Er zijn signalen op te merken, waardoor je kunt voorkomen dat je in zee gaat met aanbieders die jouw bedrijf als kartel een voorstel doen. Bekende signalen zijn een afname van het aantal aanbieders en schijnbiedingen. Bij deze laatste kent een bod zulke onacceptabele voorwaarden dat het nooit geaccepteerd wordt. Dat is om zeker te zijn dat de ‘uitverkoren’ andere partij er met de opdracht vandoor gaat. Een minder opvallend signaal is het door de opdrachtnemer regelmatig uitbesteden van werkzaamheden aan concurrenten. Hetzelfde geldt voor patronen. Het komt voor dat bedrijven om en om de bieding ‘winnen’. Zeker bij periodieke aanbestedingen, bijvoorbeeld jaarlijks, is dit mogelijk. Ook kan de prijs in één keer veranderen, wanneer een bepaalde speler meedoet. De NMa raadt dan ook aan om oude offertes en biedingen te bewaren, om zo terug te kunnen zien of er patronen zijn. Woordgebruik
Het woordgebruik in offertes kan je ook aanwijzingen geven die op kartelvorming duiden. Let bijvoorbeeld op formuleringen als “door de bedrijfsvereniging vastgestelde prijzen”, “sectorspecifieke referentieprijzen en voorwaarden” en “de door concurrent A gehanteerde prijzen”. Hetzelfde geldt voor opmerkingen over de regio waarin een bedrijf werkt of over de concurrent. Het liefst wil je een ongeoorloofde samenwerking tussen aanbieders natuurlijk vermijden. Hoe doe je dat? De NMa raadt aan de markt goed te verkennen, zodat je weet welke aanbieders er zijn, in welk gebied ze werkzaam zijn en wat de prijzen zoal zijn. Met die kennis kun je meerdere partijen laten reageren op je opdracht. Het is aan te raden hier ook kleinere partijen bij te betrekken. Zorg er wel voor dat je niet te veel informatie geeft. Bijvoorbeeld over de uiteindelijke prijs en hoe deze is opgebouwd. Dat kan aanbieders de gelegenheid geven om – in het vervolg - met elkaar te overleggen. Brochure
De NMa heeft onlangs, onder de naam ‘Bid-rigging, Samenspanning bij Inkooptrajecten’, een brochure ontwikkeld waarin zij nader ingaat op signalen van kartelvorming. De uitgave is digitaal te vinden op de website en vanaf augustus ook in papieren vorm opvraagbaar. |
