Inloggen
Login met InkopersCafé account Account aanmaken

Premium logo's

Premium logo's

Premium partners

Sidebar premium

Sidebar premium

Gold partners

Sidebar gold

Sidebar gold

Silver partners

Sidebar silver

Sidebar silver
04
11
14
Marc Brugman
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars
3
Door Marc Brugman
Dossiers: Inkoop, Overheidaanbesteding
Soort:

De goede onder de kwade

Transparantie en integriteit zijn momenteel zeer actuele sleutelwoorden in de discussies binnen inkoop in de publieke sector. Journalisten, overheden, multinationals, politici en consultants, iedereen heeft het erover en zoekt naar meer. We hebben de mond er vol van, je kunt immers niet genoeg transparant en integer zijn! Het overheidsapparaat en haar inkopers moeten onberispelijk en van onbesproken gedrag zijn. Transparantie en integriteit zijn een onbetwistbaar goed en zijn hard op weg om in 2014 het toverwoord te worden in combinatie met EU -aanbesteden. Het geldt als wondermiddel tegen corruptie, misleiding en inefficiëntie en is daarmee volgens velen het beste recept voor legitimiteit en vertrouwen, het dient het moraal!

Integriteit betekent dat je eerlijk en oprecht handelt en niet omkoopbaar bent. Integriteit zit gebakken in je genen, dat is niet aan te leren en zeker niet vast te leggen in beleidsstukken of af te dwingen via een “integriteit coördinator”. Je behandelt mensen met respect en ook in je werk weet je wanneer je jezelf ten onrechte bevoordeelt ten opzicht van iemand anders. Er hangt een grote morele lading aan het integer zijn en het speelt vooral bij inkoop een rol bij het nemen van beslissingen waar belangen geschaad kunnen worden. Een belangrijk aspect van integer zijn, is het herkennen van morele kwesties. Bij overheidsinkopen werk je met belastinggeld van het volk en dat moet effectief worden ingezet. Politieke en persoonlijke belangen zouden daar feitelijk geen rol in mogen spelen. Integriteit laat je zien bij een lastige keuze, door juist op dat moment volledig achter je eigen overtuiging te staan.

Transparantie
Transparantie daarentegen is binnen het inkoopproces minder eenduidig. Nederlanders, van oudsher handelaars, hebben in hun zoektocht naar de beste resultaten moeite met het volledig open kaart spelen. Onderhandelingstechnieken die traditioneel geleerd worden aan inkopers, als Chinese Crunch, Salami tactiek of Bogey tactiek, zorgen voor een gewenste speelruimte bij het onderhandelingsproces. Inkopers, maar ook verkopers leggen liever niet alle kaarten meteen op tafel. Het is voor de inkoper een sport om de kaarten van de tegenpartij te achterhalen en daardoor voor de organisatie de beste deal te maken… maar dat geldt uiteraard ook voor de verkoper! Bij de overheid heeft dit ‘onderhandelingsmodel’ plaatsgemaakt voor het ‘aanbestedingsmodel’, waar polderen en contractvrijheid niet meer is toegestaan. Het aanbestedingsproces is ingekaderd in wet- en regelgeving. Er zit echter een zekere dualiteit in het aanbesteden; de belastingbetalers verwachten dat je de beste prijs/kwaliteit realiseert door scherp te onderhandelen maar aan de andere kant om daar te komen verlangen zij ook optimaal transparantie in het proces. Daarmee ontneem je een traditionele inkoper een van zijn ‘gereedschappen’ om het maximale inkoopdoel te realiseren wat overigens meteen de vraag oproept: in hoeverre zijn inkopers en het inkoopproces bij de overheid vergelijkbaar met die in de private sector?

Verleidingen weerstaan
De recente blootgelegde vermeende integriteitsschendingen en niet naleven van aanbestedingsrichtlijnen tonen het belang aan van professioneel overheidsinkopen. Journalisten werpen zich nu meer dan ooit op als waakhonden van de democratie en op de naleving van de aanbestedingsrichtlijnen. Met de Wet Openbaarheid van Bestuur (Wob,1980) in de hand zijn alle handelingen traceerbaar en is het van belang dat de aanbestedingsdossiers kloppen en voldoen aan de laatste aanbestedingsrichtlijnen. 'Hoe beter we de overheid in de gaten houden, hoe beter ze zich gedragen' is het algemeen gedachtegoed, maar overheden en inkopers hebben een zekere mate van geheimhouding nodig om tot beslissingen te kunnen komen, ook als het gaat om aanbestedingsprojecten. Werken als overheidsinkoper is werken in een transparante kooi, waarbinnen het lastig is om meerdere heren te dienen, en juist dan komt de “integriteit” weer om de hoek kijken. Ben jij als overheidsinkoper in staat om een weerwoord te geven aan bestuurders en andere interne belanghebbenden zodra je merkt dat een grens wordt overschreden en kun je de verleidingen van buiten weerstaan?

Integriteitschendingen onvermijdelijk
De begrippen transparantie (proces) en integriteit (houding) zijn uitermate belangrijk in het publieke domein maar mogelijk nog meer bij het vak overheidsinkopen. Dat is een goede zaak, het zorgt ervoor dat machthebbers controleerbaar zijn. Dat inkoop macht heeft dat weten we; zij zijn immers bepalend voor een correct aanbestedingsproces en of er gegund gaat worden of niet. Maar al volgt men alle voorgeschreven aanbestedingsrichtlijnen, oftewel een transparant proces, aan integriteitschendingen ontkom je ook in de overheid niet.

“Hufterproof”
Integriteitschendingen bij aanbestedingen komen door de recente aandacht nu meer en meer naar buiten en dit komt de beeldvorming van overheidsinkopen niet ten goede. Moet ik dan nu afsluiten met het advies om een commissie in het leven te roepen die dit soort excessen moet gaan voorkomen, een integriteitscoördinator per aanbestedingsproces? Voor elk probleem een nieuwe pleister en daarbij, wie controleert deze controleur dan weer? Alle gedragscodes, integriteitsommissies, coördinatoren en aanbestedingsregels ten spijt…het vlees is zwak en geen enkele maatregel zal “hufterproof” blijken.  Uiteraard moeten we dit nimmer accepteren maar kijk zelf in de spiegel en beoordeel vooral tot welke categorie mens jij wil behoren, de goede of de kwade. 

Marc Brugman
Door Marc Brugman
Commercieel Directeur van Actos Groep (InQuest, In2Talent, Doxa, Demt-flex) en geeft Aanbestedingsmakelaar.nl uit.

Reacties:

  • Anoniem | 07-11-2014 om 12:06

    Helemaal eens Marc, intrinsieke motivatie om integer en transparant te zijn is minstens zo belangrijk, zo niet de belangrijkste factor om excessen te voorkomen.

  • procurementadvies | 18-11-2014 om 19:01

    Tja, wellicht dat marktplaatsen ook niet bepaald meehelpen aan de selectie van de meest integere inkopers. Net zoals het niet veel helpt dat er meerdere inkoopconsultants van 1 interimbureau bij een klant werkzaam zijn om daarna nog onafhankelijk leveranciers van consultants te selecteren.

  • Anoniem | 19-11-2014 om 13:30

    Ik ben voor de spiegel Marc.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.